Grb_na_List.jpg (32587 bytes)

mpc%20vo%20poz.jpg (12847 bytes)

Grb_na_List.jpg (32587 bytes)

Intervju za Politika
so Arhiepiskopot Ohridski i Makedosnski g.g. Stefan

 

 1. Va{e Bla`enstvo, koi se kanonskite osnovi vrz koi se temeli avtokefalnosta na Makedonskata pravoslavna crkva?

 

Pravoslavnata Crkva  e edna, sveta, soborna i apostolska. Nejzinata podelba na samostojni crkvi, avtokefalni ili avtonomni, ne mu protivre~i na edinstvoto na Crkvata, za{to, kako veli poznatiot kanonist Valsamon - "site crkvi Bo`ji se smetaat za edno telo", odnosno deka site pomesni crkvi se soedinuvaat vo Crkvata, ~ija glava e Hristos.

 

Vo prvite hristijanski vremiwa, sekoj grad ili provincija, koi imale episkop, bile na nekoj na~in samostojni crkvi. No duri podocna, od pettiot vek pa navamu, nekoi se imenuvaat kako avtokefalni, odnosno za crkvi koi {to imaat episkop kako svoja glava, so suverena i nezavisna vlast. Mo`no li e da ima Ruska crkva, bez voljata na ruskiot narod, ruskata erarhija i ruskata dr`ava? Taka e i so Srpskata,  i so Bugarskata, i so Romanskata i so site pomesni pravoslavni crkvi! No, obi~no crkovnata ja sledi dr`avnata samostojnost. Taka bilo, eve, i so Ohridskata, taka i so Pe}kata Arhiepiskopija. ]e mo`e{e li taka lesno i sveti Sava vo 1219 da ja osamostoi crkvata, ako ja nemalo toga{nata srpska dr`ava, ili pak da ja obedini patrijarhot Dimitrij vo 1920 godina? Vpro~em, site samostojni crkvi se potpiraat vrz istite kanoni i vrz praktikata, odnosno tradicijata vo Pravoslavnata Crkva! Toga{, ako mo`ea da se vozobnovat ili organiziraat vrz istite kanoni i vrz istiot princip i Srpskata, i Bugarskata i Gr~kata, a pred nekolku godini i Albanskata, zo{to da ne mo`e i MPC? Taa ni{to ne bara pove}e od ona {to, vsu{nost, go imala kako avtokefalna crkva i od ona {to drugite go barale koga bile vo sli~na situacija.

 

2. Se tvrdi deka Makedonskata pravoslavna crkva e "komuwarski" proizvod i deka se vrzuva za "minlivi kategorii kako {to se nacija, dr`ava". Koi se argumentite koi govorat vo prilog na avtokefalniot duhoven i kanonski razvoj na MPC i nejzinoto pravno nasledstvo na drevnata Svetiklimentova crkva i na Ohridskata arhiepiskopija?

 

MPC ne e nov proizvod, tuku taa pretstavuva `iva vrska i aktivno prodol`enie na slavnata Ohridska Arhiepiskopija. Ovde, vo Makedonija, vo 1959 godina, a potoa vo 1967 god. ne se sozdade nova crkva, tuku se vozobnovi i za`ivea Svetiklimentovata crkva, ili, ako sakate, i Svetipavlovata crkva vo Makedonija. Toa zna~i deka vo Makedonija, hristijanstvoto i Crkvata Hristova e so apostolsko poteklo i so avtokefalno dostoinstvo.  Taa vo vremeto na car Samoil bila izdignata i na stepen na Patrijar{ija, no so propa|aweto na negovoto carstvo, taa ne bila ukinata, tuku bila na rang na arhiepiskopija.  Podocna, otkako se sozdale novi dr`avni sostojbi i crkovno-duhoven razvoj na severnite nejzini eparhii, pod rakovodstvo na srpskite knezovi od rodot na Nemawa, od Ohrid se oddelila Pe}skata Arhiepiskopija. Sveti Sava, prekr{uvaj}i go praviloto da pobara odvojuvawe od majkata crkva Ohridskata Arhiepiskopija, oti{ol vo Nikeja, kade {to toga{ se nao|al progonetiot Carigradski patrijarh i od nego pobaral tomos za priznavawe. Toa, Arhiepiskopot i Sinodot na Ohridskata Arhiepiskopija ne go premol~ile, tuku uka`ale deka se prekr{eni kanonskite postapki i deka e zaobikolena majkata crkva, pa zatoa Ohridskiot Arhiepiskop Dimitrij Homatijan go prekinal kanonskoto edinstvo so Pe}skata Arhiepiskopija i ne ja priznal nejzinata avtokefalnost. No, po izvesen period, sporot bil nadminat i Ohrid zapo~nal kanonsko i liturgisko op{tewe i zaedni~arewe so Pe}skata Arhiepiskopija.

Zatoa, ona {to nekoga{ go napravil Ohrid i na{ava za Srpskata crkva, projavuvaj}i qubov i razbirawe za svoite  bra}a i sosedi, toa denes ne saka da go napravi SPC za nas, so {to bi ni vratila za dobroto so dobro. Ta od kade sega i vo eden vakov istoriski i realen kontekst  na{ata MPC e komunisti~ki proizvod? Samo ~ovek koj {to ne gleda so crkovni o~i i so o~ite na vistinata mo`e slepo da se dr`i za nevistini i nemo`ni raboti! Zarem komunistite, koi se borea protiv crkvata - sozdadoa crkva?! Zarem nevernicite vo eden bezbo`ni~ki period posakuvaa vera?! Zarem ne gi zatvoraa crkvite i manastirite, proglasuvaj}i gi za kulturno nasledstvo i duhovno mrtvi muzei?! Zarem ne pla}avme vleznici mesto da palime sve}i vo makedonskite manastiri?! A i sve{tenici stanaa zarobenici, koi so godini ostanaa v zatvor, a nekoi tamu ma~eni~ki po~inaa... Seto ova go do`ivuvavme kako proizvod na toa antibo`e~ko vreme, a ne kako vreme na crkvoqubie. Pa, ne e damne{no toa vreme za da se zaboravat ovie vistini, za koi dobro znaat i bra}ata Srbi i Crnogorci, i site onie koi{to zlonamerno i zajadlivo ja etiketiraat na{ata sveta Crkva. Naprotiv, MPC e crkva ma~eni~ka a, eve, prodol`uvaat nejzinite stradawa i od onie koi se isti i spored verata i spored kanonite.

Od trite crkovni centri na Balkanot: Ohrid, Trnovo i Pe}, proizlegoa sovremenite tri avtokefalni crkvi - od Trnovo i Trnovskata Patrijar{ija ja imame Bugarskata crkva; od Pe} i Pe}skata arhiepiskopija e Srpskata crkva, a od Ohrid i Ohridskata arhiepiskopija e Makedonskata crkva. Mnogu jasno, mnogu to~no, istoriski potvrdeno e ova pravilno nasledstvo, bidej}i sekoja od ovie tri drevni crkvi be{e duhovno vrzana za svojot narod: Trnovskata za bugarskiot, Pe}skata za srpskiot, a Ohridskata za makedonskiot narod. Niz istorijata se menuvale arhiepiskopi i patrijarsi vo site tri centri, pa doa|ale i nesrbi na srpskiot patrijar{iski prestol i nebugarski na trnovskiot ili nemakedonski na ohridskiot, ama narodot ostanuval ist! Toj narod - taa pastva e na{eto duhovno bogatstvo i pravno nasledstvo na drevnata Svetiklimentova ohridska crkva. Sve{tenoslu`itelite dojdenci, koga im stanuvalo te{ko si zaminuvale od Makedonija, pa doa|ale dru|i tu|inci, no narodot ostanuval. Tie si odele, kako {to se veli vo svetoto Evangelie, bidej}i stadoto ne bilo nivno...

 

3. Koi se pri~inite za negatorskiot stav na SPC sprema MPC i {to vo toj kontekst zna~i Ni{kata nacrt-spogodba?

MPC e prirodno prodol`enie na Ohridskata arhiepiskopija, koja bila avtokefalna vo celiot period na svoeto postoewe, do nekanonskoto ukinuvawe od sultanot, vo 1767 godina. Edna godina pred toa, istiot sultan ja ukinal i Pe}skata arhiepiskopija, a mnogu porano i Trnovskata. Zna~i, posledna bila ukinata Ohridskata arhiepiskopija. Taa, pak, i posledna se vozobnovi! Imeno, kako {to se osloboduvale balkanskite narodi od ropstvo i sozdavale svoi dr`avi, taka i vo ramkite na tie dr`avi gi vozobnovuvale drevnite arhiepiskopii, koi prodol`ile da `iveat kako posebni avtokefalni pomesni crkvi. Taka napravile i Srbite, i Bugarite, pa najposle i nie Makedoncite. Duri i Albancite, kako i Grcite i Romancite, na toj na~in, po osloboduvaweto na dr`avite, formirale svoi pomesni pravoslavni crkvi. Nie sme posledni vo taa postapka pri vozobnovuvaweto na svojata drevna crkva, zatoa {to, od poznati pri~ini,  makedonskiot narod posleden od balkanskite narodi se zdobi so svoja posebnost: i dr`avna, i jazi~na, i kulturna, pa i crkovna. Nie, vozobnovuvaj}i ja Ohridskata arhiepiskopija kako MPC, ne izmislivme ni{to novo tuku samo go sledevme primerot na na{ite sosedi, koi{to sega ne n# priznavaat. Tie istoto go napravija pred nas, spored istite kanoni, soodvetno na novosozdadenite dr`avni uslovi. Seto toa va`e{e i be{e dobro i ispravno koga go pravea za sebesi, a sega koga e za nas - ne va`i! Tie mo`ele toa da go baraat za sebe, a nam ni zabele`uvaat! Zatoa te{ko se nao|aat vistinski pri~ini za nivniot negatorski stav kon MPC. Pri~ini nema! Kanonite se zapazeni! Crkvata postoela i ovoj narod kako {to ja qubel svojata Ohridska arhiepiskopija ja saka i MPC, $ se raduva na nea  i ja po~ituva. Zatoa i sega ja brani i ja ~uva!


Ni{kiot nacrt tekst pretstavuva rabotna verzija od dokumentot na koj se rabotelo od komisiite na dvete crkvi. Toj raboten dokument i go nosi epitetot “nacrt” - koj {to nema obvrzuva~ki karakter, bidej}i e proizvod samo na edna faza od razgovorite me|u komisiite. Za da bide so va`nost dokument od takov karakter treba da bide usvoen od Sinodot ili Soborot, a toa ne se slu~i. Toj nacrt tekst Svetiot arhierejski sinod na MPC ne go prifati i za na{ata crkva istiot ostana bez pravno dejstvo. So nego, MPC, se vra}a{e na poziciite od 1959 godina, koga e vozobnovena Ohridskata arhiepiskopija. Vo taa 1959 godina Svetiot arhierejski sobor na SPC donese odluka so koja ja prizna MPC so nejzinoto ime: Makedonska pravoslavna crkva, kako vozobnovena Ohridska arhiepiskopija, koja deluva na teritorijata na toga{nata “Narodna Republika Makedonija, kako samostojna crkva, koja }e se rakovodi so sopstven Ustav i Sinod, ta Ustavot na SPC pove}e ne va`i za MPC i nejzinata erarhija”. Seto ova {to toga{ go dala SPC e i pove}e od avtonomija, bidej}i go upotrebila terminot “samostojna”, a ne avtonomna, a ovoj izraz vo crkovnoto pravo soodvetstvuva na avtokefalna. Ako toa toga{ sme go dobile pred 45 godini, zo{to sega SPC treba da ni go dava istoto, duri i pomalku od toa, formulirano kako nekakva "naj{iroka avtonomija" - termin {to ne postoi vo niedno crkovno pravo i nema kanonska osnova. Nie, nivnata “naj{iroka avtonomija” vedna{ baravme da se zameni so “najtesna avtokefalija”.

 

Inaku, celi 45 godini, od 1958 do sega, SPC, i oficijalno i neoficijalo, i pismeno i usno, na{ata crkva ja imenuva{e Makedonska pravoslavna crkva, a denes saka da go negira toa ime.

 

4. Kako gledate na idninata na odnosite me|u MPC i SPC?

 

Najiskreno - sakam idninata da ja napravime podobra od minatoto i od sega{nosta! Samo taka }e se posvedo~ime kako vistinski duhovnici i  Hristovi sledbenici. Sakam da gledame so Hristovite evangelski gledawa i da se rakovodime spored Negovata zapoved za qubovta. Kako }e Go sakame Boga, ako ne se sakame me|u sebe. Sveti apostol Jovan ja upatil  slednava poraka: “... da se sakame eden so drug, oti qubovta e od Boga, i sekoj, koj saka, e roden od Boga i Go poznava Boga; koj ne saka, toj ne Go poznal Boga, oti Bog e qubov... Ako nekoj re~e, Go sakam Boga, a go mrazi svojot brat, la`ec e: oti, koj ne go saka svojot brat kogo go videl, kako mo`e da Go saka Boga kogo ne Go videl? I taa zapoved ja imame od Nego: koj Go saka Boga, da go saka i bratot svoj” (1Jovan 4,7-8 i 20-21).

 

Dokolku imame vistinska qubov Hristova, toga{ e vistinska i na{ata vera i }e najdeme vistinsko re{enie. Nema problem koj{to ne mo`e da go re{i qubovta! Po s# izgleda taa ovde otsustvuva i zatoa mesto primer na qubov i razbirawe kako pravoslavni crkvi, sosedi i bra}a, postanavme prezir za svetot! Mislam deka e stasano do dnoto na zloto i ima potreba od duhovno budewe i so evangelska qubov prio|awe na sporot! - [to }e izgubi SPC, a i ostanatite pomesni pravoslavni crkvi, ako imaat so sebe u{te edna vistinska sestra - avtokefalnata Makedonska pravoslavna crkva, koja `ivee i deluva, koja de facto i postoi, a de jure administrativno se osporuva?!

 

back.gif (1338 bytes)

Makedonska Pravoslavna Crkva